Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, ’09

Κάθομαι στο μετρό από Angel για Νorthwick Park και νοιώθω κάπως διαφορετικά για το live της Κυριακής στην Αθήνα… Όχι μόνο γιατί είναι για το Χαμόγελο Του Παιδιού, όχι μόνο γιατί το feeling είναι πιο underground, όχι μόνο γιατί χώρισα, αλλά γιατί όλα νοιώθουν πιο αληθινά… Καμιά επικονωνία με μανατζαρέους, καμιά pop πολιτική, μια πρόβα όπου ξανάκουσα τα κομμάτια μου με λίγη απόσταση – έχοντας κάνει ένα δίμηνο διάλειμμα από την τελευταία συναυλία – και το να τα ξαναραπάρω κάπως πρωτόγνωρα, με πήγε πίσω στην περίοδο που τα είχα πρωτογράψει.

Τελικά πρέπει όλα να ισοπεδωθούν για να γράψω δίσκο; Όχι πως στην επιφάνεια μοιάζει κάτι ισοπεδωμένο…  Από το τέλος του ’07 που κυκλοφόρησε το Xli3h, κέρδισα ένα MTV βραβείο, προτάθηκα για άλλα δύο, έπαιξα αμέτρητες συναυλίες, διασκεύασα/παρήγαγα αγαπημένους Έλληνες καλλιτέχνες κι έφτασα στο Top 10 του ελληνικού ραδιοφώνου. Ουσιαστικά όμως; Έχω χωρίσει – μέσα μου – από τους επιφανειακούς σκοπούς αυτής της βιομηχανίας και νοιώθω πως ξεκινάω πάλι από την αρχή. Κι αυτό κουβαλάει το φόβο του αγνώστου, αλλά και τον ενθουσιασμό της δημιουργίας!

Από τότε που συνειδητοποίησα τα παραπάνω, συγκεντρώθηκα και πάλι καθαρά στη δημιουργική διαδικασία. Η επιτυχία έρχεται με τις παγίδες της. Μια από αυτές, είναι οι σχέσεις που δημιουργείς. Συνεργάτες, στελέχη, βοηθοί, σύμβουλοι – ένας στρατός που στην αρχή σε περικλείει σα σύμμαχος, γιατί κάτι μαγικό βρήκε στη δουλειά σου και σ’ ακολουθεί στην ανοδική σου πορεία. Μα μετά παρασιτεί πάνω στη δημιουργικότητά σου, γιατί αποτελείς επένδυση. Κι αν είσαι πιστός απ’ την φύση σου, έχεις διπλό πρόβλημα. Γιατί από τη μια, νοιώθεις ένα καθήκον στον καθένα που έκανε κάτι για το μεράκι σου, την αγάπη σου, την ανέλιξη σου, μα από την άλλη, η δημιουργία απαιτεί απόλυτη αυτονομία, ελευθερία, μοναξιά. Κι αν οι γύρω σού τρώνε το οξυγόνο της δημιουργικότητας, το οφείλεις στη μουσική σου, την έκφραση και την ολοκλήρωση να κόψεις με μαχαίρι τον ομφάλιο λώρο της υποχρέωσης και της ευγνωμοσύνης. Αν σε εμποδίζουν από το ταξίδι σου προς ανοιχτούς ορίζοντες, τότε το μόνο που όφειλες ήταν να προχωρήσεις. Οφείλεις να μη μείνεις στάσιμος. Σε πιστέψαν σαν καλλιτέχνη και τέχνη σημαίνει πρόοδος, πρόκληση όλων των δεδομένων. Αν οι γύρω σου γίνουν “δεδομένα”, τότε υπέγραψαν οι ίδιοι τη διακοπή κάθε συνεργασίας.

Μακρυγόρησα για να καταλήξω πως εδώ βρίσκομαι. Στην κοπή του ομφάλιου λώρου και κάθε αλυσίδας που προσπαθεί να με φυλακίσει, είτε λόγω συμβολαίου, είτε λόγω παρελθόντος, είτε λόγω συμφέροντος. Μπορεί να ακούγεται σαν υπολογιστικό παιχνίδι, αλλά καμιά φορά πρέπει να παίξεις με τους όρους του παιχνιδιού. Η έκφραση δε θα γίνει θύμα. Δεν είμαι επένδυση κανενός που δε με καταλαβαίνει. Η ζωή είναι μικρή και μέσα μου υπάρχει μια φλόγα, μια φωνή που θέλει να φωνάξει. Κι έτσι είμαι στο κλίμα, για να συνεχίσω να γράφω ως έκφραση της βιολογικής μου ανάγκης για δημιουργικότητα. Απ΄την καρδιά στην πένα κι από τα δάχτυλα στα πλήκτρα. Για μένα. Για κανέναν. Και για όλους που θα μοιραστούν τις αφηγήσεις μου, την κάθαρσή μου. Για τους υπόλοιπους;  “Hmm…Well” in the words of Axl W. Rose…

Advertisements

«ΜΕΓΑΛΩΣΑ» 

Μεγάλωσε κι αυτή η μουσική. Ρυθμική ποίηση πάνω σε beat. Ο θόρυβος του βινυλίου. Η λούπα των κρουστών. Κι όταν αφαιρείται η μελωδία απ’ το λόγο, τότε μένει μόνο η ερμηνεία. Ραψωδία που φαίνεται απλουστευμένη στο απαίδευτο αυτί. Μα θέλει μια μεγάλη ερμηνεύτρια ο μινιμαλισμός για να φανεί η μαγεία του. Άλλο τραγούδι κι άλλο ραπ – δε συνεπάγεται το ένα τ’ άλλο. Μα στο πάθος της ψυχής και το βάθος της φωνής τα δυο είδη παντρεύονται αρμονικά.

Ωμός, σκληρός και σκοτεινός στίχος από μια πένα που στάζει αυτοκριτική και ειλικρίνια. Όπως ο λόγος του ράπερ που δεν προσπαθεί να διακοσμήσει την αλήθεια. Μα χωρίς να πασχίζει για ομορφιά, μια άγρια ομορφιά ξεπροβάλλει από την κάθαρση.

Ρυθμός ερμηνευτή που κι αν πειραματίζεται με το είδος, το δαμάζει. Και το άτι του hip-hop τιμάται που δαμάστηκε από έναν καβαλάρη δίχως φόβο για την ιδιαιτερότητά του, την απλότητά του, το γυμνό του ρυθμό. Γιατί ο καβαλάρης είναι ταξιδιώτης χωρίς σύνορα. Κι ο ρυθμός παγκόσμια γλώσσα.

Μα ενώ πείθει το γρέζι στις χορδές – της αυτοκριτικής και του θυμού – το αυτί ξεχνιέται μες στην ερμηνεία, τόσο που η μελωδία εκπλήσσει όταν πρωτοεμφανίζεται. Μια σύντομη έκρηξη μελωδίας, σα να μη θέλει να ξεσηκώσει για πολύ… Ένα φλερτ μελωδικό την επόμενη, σα να μη θέλει να εκτοξεύσει ακόμα το άκουσμα δυναμικά. Μια υποταγή σε μία σκοτεινή μονοτονία, στο βωμό της σκέψης που βγαίνει σε ποίηση στο κάθε κουπλέ. Κάθε λεπτό και μια νέα μελωδική έκρηξη, που φαντάζει τόσο μεγάλη, γιατί είναι δομικά περιζήτητη.

Λίγοι ήχοι παίζουν κρυφτό με τα λόγια, σταματούν, εμφανίζονται, μεταλλάσονται. Ένα soundtrack μιας ταινίας μικρού μήκους, και το σενάριο επτά λεπτά, πολλά κουπλέ, ένα ρεφρέν… μία ζωή. Μα στο τέλος λες κι ενδίδουν όλα στη μελωδικότητα της φωνής, παίρνουν απόφαση να τη ντύσουν, κι οι μικρές πινελιές γίνονται χρώμα, βάθος, ένταση, σκλάβοι στο τραγούδι. Μα το μεταμοντέρνο παζλ ξανασπάει εκεί που πάει να χτιστεί. Για λίγο. Μετά ξαναχτίζεται πιο μεγάλο, έντονο και πολύχρωμο από ποτέ. Μα πάντα εύθραστο, πάντα έτοιμο ν’ αλλάξει, ποτέ δεδομένο.

Όπως κι η ζωή. Όπως το να μεγαλώνεις. Πορεία δυναμική. Ευφορία. Απομόνωση. Θράσος. Φόβος. Θάρρος. Υπεκφυγή. Ελπίδα. Θλίψη. Αντίδραση. Πόνος.

Πάνω, κάτω… Μελωδία, ραπ… Κρουστά, έγχορδα. Λέξεις, παύσεις… Θόρυβος, σιωπή.  Κλιμάκωση. Μουσική. Ζωή…

 (από άρθρο για το τραγούδι «Μεγάλωσα» της Χάρις Αλεξίου, LIFO, 29.10.09)

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΟΞΥΜΩΡΑ, ΕΤΑΙΡΙΕΣ, ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙΑ

07.08.09

Όσο δυνατό κι αν είναι το γονίδιο του νομά, είναι στιγμές που εκτιμάς το σπίτι, το studio, ένα ποτήρι κρασί, συνδέοντας νέα μηχανήματα για να γράψεις καινούριες ιδέες. Η δημιουργικότητα θέλει περισυλλογή, προσωπικό χώρο και χρόνο, για να μαζέψεις εμπειρίες και εικόνες, να τις κάνεις ήχους, στίχους, νότες, αφήγηση.

Μόλις τελείωσα την εγκατάσταση ενός παλιού συστήματος ηχογράφησης και μίξης, το οποίο αγόρασα στο ένα τριακοστό της αρχικής του τιμής. Γιατί τόσο φτηνά; Γιατί ζούμε σε εποχή εμμονής με το καινούριο, το γρήγορο, το τεχνολογικά υπερσύγχονο. Όμως τα καλά τραγούδια δεν πάλιωσαν ποτέ…

Είναι άλλο ένα οξύμωρο που ζω καθημερινά: από τη μια, η εξειδίκευση σε ό,τι πιο σύγχρονο μουσικοτεχνολογικά για να μπορώ να το διδάξω ή να το χρησιμοποιήσω στη δική μου δουλειά, κι από την άλλη, επιλογή κλασικών τρόπων παραγωγής, αν υπηρετούν το μουσικό σκοπό.

Σαφώς και είναι χρήσιμη η γνώση, η εξειδίκευση, αλλά δεν πρέπει να γίνεται αυτοσκοπός. Ξέρω τόσους μουσικούς παραγωγούς που ετοιμάζουν με τις ώρες βιβλιοθήκες δειγμάτων, ανανεώνουν πληθώρα μουσικών προγραμμάτων, παιδεύονται με απόκρυφες ιδιότητες μηχανημάτων, μα σπάνια γράφουν νότα.

Κανείς λοιπόν δεν έχει ενδιαφέρον για ένα κλασικό σύστημα ηχογράφησης με το οποίο πραγματοποιήθηκαν μεγάλοι δίσκοι της τελευταίας δεκαετίας, κι εγώ πρέπει να εκμεταλλευτώ την ευκαιρία, ώστε με ισορροπημένο συνδυασμό ρομαντισμού και τεχνογνωσίας να γράψω την Ανέλιξη…

08.09.09

Άλλη μια πτήση, άλλο ένα ταξίδι, μα αυτή τη φορά όχι για συναυλία.  Εικοστή δεύτερη πτήση σε λιγότερο από τρεις μήνες κι αυτή τη φορά για να επισκεφτώ τη Σαρδηνία για το γάμο ενός κολλητού. Φίλος απ’ τα παλιά, απίστευτος μουσικός, άνθρωπος που δε βλέπω όσο συχνά θα ήθελα από τότε που γεννήθηκε ο Stereo Mike. Μα το γάμο του δε θα τον έχανα με τίποτα κι έτσι δυστυχώς αρνήθηκα την πρόταση για το 2ο Athens Hip-Hop Festival.  Αντί να επιστρέφω λοιπόν από Αθήνα, είμαι σε πτήση από Alghero προς Λονδίνο και μόλις αντικατέστησα το [Rap περιοδικό] XXL με το Macbook για να διηγηθώ…  Στα iTunes περιέργως ο Calvin Harris. Στο XXL διηγήσεις διασήμων rapper που άφησαν την πολυεθνική τους για να κυνηγήσουν το Όνειρο μέσα από μια ανεξάρτητη εταιρία…

Τα πράγματα βέβαια δεν είναι προσωπικά με τις εταιρίες. Απλά έτσι είναι. Στο μεγαλύτερο ποσοστό τους απαρτίζονται από λογιστές και δικηγόρους, που θα μπορούσαν να πουλάνε ίσως πλυντήρια ή αυτοκίνητα, αλλά για κάποιους λόγους – που δεν είναι οι μεγάλες τους προσωπικές δισκοθήκες ή το μεράκι τους για τη μουσική – πουλάνε [πουλούσαν] CD. Και φροντίζουν τη λίστα “προτεραιοτήτων” από το εξωτερικό, και κατόπιν τους εγχώριους A-listers, γράφοντας τους “εναλλακτικούς” εκεί που δεν πιάνει μελάνι.

14.09.09

Πέντε το πρωί, μόλις συμπλήρωσα την παραπάνω παράγραφο – γιατί με διέκοψε η προσγείωση – και στέλνω αρχεία στους μουσικούς συνεργάτες με τη 17η μίξη μιας νέας ιδέας. Οι οιωνοί για το κομμάτι είναι καλοί, αποτελεί την προσφορά μου για το album μιας υπερταλαντούχας φίλης και είμαι πολύ ευχαριστημένος με την τελευταία μίξη που μόλις έκανα. Πρώτα όμως έστειλα ένα αρχείο γραφειοκρατικής φύσης στους ακαδημαϊκούς μου συνεργάτες.

Τέτοιες στιγμές, νωρίς (αργά;) τα ξημερώματα, βλέπω καθαρά τη διπλή ζωή που χρόνια τώρα ζω. Πανεπιστήμιο και μουσική. Μουσική και πανεπιστήμιο. Δε λέω, μ’ αρέσουν και τα δυο, κι η ζωή μου είναι μουσική. Με γεμίζει που τη ζω σ’ όλες τις πλευρές της: στο studio, στη σκηνή, στο club, στο πανεπιστήμιο. Μ’ αρέσει που είμαι ενεργός στη βιομηχανία και αυτό ενημερώνει τα όσα διδάσκω. Αλλά και το πανεπιστήμιο μου δίνει την ευκαιρία να δω αυτά που κάνω μέσα από αναλυτικό πρίσμα. Μόνο άμα διδάξεις, λένε, μαθαίνεις κάτι πραγματικά. Κι είναι αλήθεια, μόνο όταν μπω στη διαδικασία να αναλογιστώ πώς είναι να μην ξέρεις κάτι για να το εξηγήσω, μόνο τότε βάζω σε τάξη τη λογική μου για να κατανοήσω κι ο ίδιος για ποιο λόγο κάνω πράγματα στην τέχνη – στο studio ή στο χαρτί.

Είναι αυτές οι στιγμές που ξαποσταίνεις και βλέπεις τι σου συμβαίνει. Μετά το διάλειμμα της Σαρδηνίας, οι λίγες μέρες στην Αγγλία είναι μέρες δουλειάς, περισυλλογής και αναλυτικού πρίσματος. Βλέπω καθαρά την έννοια “νεό κεφάλαιο” να με φλερτάρει. Βλέπω αλλιώς την Ελλάδα και την αστεία μουσική βιομηχανία της. Βλέπω αλλιώς τους συνεργάτες μου. Βλέπω αλλιώς τις εκφραστικές μου ανάγκες.

Συγκεντρώνεσαι τόσο φανατικά στο όνειρο, που καμιά φορά χάνεις το εύρος του. Είναι τέτοια η πόρωση για τη μουσική, που πέφτεις με τα μούτρα. Άλλα πρόκειται για αληθινό έρωτα, όχι για ενθουσιασμό. Είναι η Ιδέα που κάνει τα μάτια σου να λάμπουν, ακουμπάς το μουσικά όργανα και ο ήχος γεμίζει τα δάχτυλά σου, τα χέρια σου, τ’ αυτιά σου, την καρδιά σου… Και αφηγείσαι με ήχο όλα αυτά που νοιώθεις.  Προσπαθείς να μεταφράσεις τη διάθεσή σου με μελωδίες, με μοτίβα. Είναι σαν την ανάγκη να εκπνεύσεις. Κι αρχίζουν οι επιτυχίες, οι δίσκοι, οι συνεργασίες, κι έρχεται μια στιγμή που “πρέπει” να γράψεις ένα album, δεν το εκπνέεις στο ρυθμό σου. Όχι γιατί δεν μπορείς, ή γιατί δε θέλεις, ή γιατί έχασες την όρεξη γι’ αυτή την αυθόρμητη εκπνοή, αλλά γιατί αρχίζει να σε πνίγει επικίνδυνα η έννοια προθεσμία. Η οποία από μόνη της δεν είναι κακή – έχει ανάγκη ο άνθρωπος από όρια για να συγκεντρωθεί.  Αλλά όταν η λεπτή ισορροπία των δύο ζωών αρχίζει να πλημμυρίζεται από προθεσμίες, δε θες να νοιώσεις σα ζογκλέρ που κινδυνεύει να χάσει τις μπάλες – ειδικά την μπάλα της μουσικής.

Και το διάλειμμα μ’ έκανε να συνειδητοποιήσω πως βρίσκομαι σε σταυροδρόμι. Αύριο έχω συνάντηση στο πανεπιστήμιο σχετικά με το συμβόλαιο που θα συνοδεύσει τη μόνιμή μου έδρα. Πόσο δεσμευτικό θα είναι; Θα έχω αρκετές ώρες για τη μουσική; Μήπως ακόμα ζω όνειρα άλλων, ενώ θα ‘πρεπε να τα πετάξω όλα και να ζήσω το δικό μου; N’ αφοσιωθώ στο όνειρο τώρα που είναι πραγματικότητα; Μήπως κρατάω απλά μια συνετή ισορροπία επιβίωσης. Γαμιέται η σύνεση. Rock n’ roll. Θα τη βρω την άκρη. Πάει 6 το πρωί κι έχω μια διαφήμιση να ηχογραφήσω. Για την 1η μου συναυλία στο Λονδίνο. Αλλά αυτό είναι ένα άλλο κεφάλαιο. Όπως και το κεφάλαιο περί εμπιστοσύνης στους μουσικο-βιομηχανικούς μου συνεργάτες. Αυτοί ξέρουν ποιός είμαι; Σαν άνθρωπος; Σαν καλλιτέχνης; Ποιές είναι οι εκφραστικές μου ανάγκες; Ή αποτελώ απλά μια επένδυση. Όπως είπα, ένα άλλο, μεγάλο κεφάλαιο…

HIP-HOP, POP & URBAN LEGENDS

Ο rapper Common… ηθοποιός. Ο beat-maker Timbaland… μέγας pop παραγωγός. Η Christina κι η Amy [είχαν] κοινό hit-maker τον Mark Ronson, που παρήγαγε τον Rhymefest, που (κέρδισε τον Eminem σε battle και) χάρισε το sample του Jesus Walks στον Kanye… Ο οποίος κέρδισε τον 50 Cent στον υποτιθέμενο πόλεμο μεταξύ gangsta και “σοβαρού” rap, ενώ μπερδεύτηκε στιχουργικά και χάρισε τις καλύτερες του λούπες στον Common… Oops, κάναμε κύκλο! Κι όμως ο Jay-Z “υπογράφει” American Gangster, αφού πρώτα υπογράψει τον εχθρό του, Nas, στη δικιά του – πλέον – δισκογραφική. Κι ο τελευταίος δηλώνει πως το hip-hop πέθανε… Τελικά πού τελειώνει το rap και πού αρχίζει το pop; Τι βγαίνει από τη μίξη; Και ποιο είναι το αποτέλεσμα;

Γυρνώντας απ’ τη γενέτειρα των Beatles, σ’ ένα τραίνο από Liverpool-Λονδίνο, με Will.I.Am, Timbo, Mr.West, Jay-Z και Common στο shuffle, συνειδητοποιώ πως οι παραπάνω αντιφάσεις δεν είναι καν αντιφατικές… Ένα μουσικό είδος γίνεται βασιλιάς και περνάει απ’το “ειδικό” στο “γενικό”. Το πρώτο crossover γίνεται hit και το hit μόδα. Κι η μόδα κορεσμός, μα στην πορεία χαρίζοντας αναπάντεχα διαμάντια… Γιατί αυτοί που κουράζονται ψάχνουν, κι αυτοί που ψάχνουν βρίσκουν. Με παράδειγμα τα “Songs About Girls”, “Shock Value”, “Graduation”, “American Gangster” και “Finding Forever” των παραπάνω καλλιτεχνών, για να δούμε που βρισκόμαστε, ποιοτικά, ποσοτικά, αισθητικά, όπως [φτάναμε] στο τέλος του 2007…

Η παραγωγική ιδιοφυΐα πίσω από τους Black Eyed Peas κι αμέτρητα άλλα pop και hip-hop hits, διαλέγει να κάνει ένα urban pop album και ν’ανοίξει τους ήχους και στίχους του για τ’αγαπημένο του φύλο. Rapping, beats, soul και house σ’ένα ευκολόπεπτο, υπερπαραγμένο, ηχητικά εξαίσιο και στιχουργικά επιφανειακότατο εκ γενετής κι εξ’ορισμού δίσκο. Γεμάτο – κάποτε πρωτοποριακές – ιδέες που είχε πρώτο-εμφιαλώσει σε “κοινωνικό-πολιτικά” υπόγεια Black Eyed Peas δισκάκια, μα το ευρύτερο κοινό τότε δεν αποδέχτηκε ως κάτι το ιδιαίτερο. Και τώρα ο κύριος με την ερώτηση και την κατάφαση στο ίδιο του το παρατσούκλι, “απαντάει” με επανεμφιάλωση παλιών – μα απλοποιημένων – ιδεών για ένα κοινό που είναι έτοιμο να τον υποδεχτεί με ανοιχτές αγκάλες αγνοίας. Κι έτσι παίρνει την εκδίκηση του ετερόχρονα. Περίεργο πως μια απ’ τις τελευταίες του παραγωγικές επιτυχίες ήταν το “Hip Hop Is Dead”…

Και γιατί νιώθω πως ο πρωτοπόρος των beats, κύριος Timbaland, παίρνει την ίδια εκδίκηση με το “Shock Value”, τη Nelly και τον Justin; Ίσως γιατί άκουσα όλα αυτά που το pop κοινό τώρα θεωρεί καινοτομικά στο “Deliverance” του 2003. Ίσως το τότε hip-hop να μην χώραγε άλλον ένα λευκό country rapper (τον Bubba Sparxxx). Ίσως τώρα ο Timbo να βρίσκει την αναγνώρισή του για παλιές καινοτομίες. Πακεταρισμένες κι απλοποιημένες για ένα κοινό που κάποτε ήταν πολύ μακριά για ν’ακούσει. Και πού το πρόβλημα με την ετεροχρονισμένη παραγωγική δραστηριότητα; Στο γεγονός ότι η απλοποίηση κι η στασιμότητα ναρκώνουν την αισθητική του ακροατή. Γιατί να διαρκεί το Shock Value 70 ολόκληρα λεπτά και 19 ολόκληρα κομμάτια; Ποιότητα ή ποσότητα; Ή και τα δυο; Γιατί περιέχει κι απ’ τα δύο… Όμως αν “ένα έργο τέχνης είναι τόσο δυνατό όσο το πιο αδύναμο του σκέλος”, τότε γιατί να μη συμπτύξει το δίσκο του σ’ένα αξιόλογο 50-λεπτο και μόνο;

Άραγε το 60-λεπτο του West ήταν τόσο δυνατό όσο η δημοσιότητα που απέκτησε έναντι του Fifty; Ή μήπως ένα απλά καλό album μέσα στη μάζα της gangsta μετριότητας; Η αλήθεια είναι πως, μουσικά, πήρε ρίσκα τη στιγμή που το υπόλοιπο στυλ έψαχνε γι’ άλλη μια σκληρή και στερεότυπη ρίμα. Έφερε ορχήστρα, sampler και DJ μαζί, τη στιγμή που οι μουσικοί του Eminem & Dre πίσω απ’ τη σκηνή ξανάπαιζαν το ριφάκι του “In Da Club” σ’ άλλο κλειδί και tempo για τον κύριο Curtis. Και μπερδεύτηκε μες στην αντίφαση πλούτου κι σάτιρας – δημιουργώντας παρόλα αυτά αφορμές για σκέψη – ενώ ο Game αναβίωνε τις εφηβικές του φαντασιώσεις ως πρωτοπαλίκαρο του Dre.

Κι ενώ η μουσική είχε ανάγκη από beat, μήπως το σύγχρονο urban pop κατάντησε beat χωρίς μουσική; Ευτυχώς δίσκοι όπως ο νυν του πρώην Common Sense αποδεικνύουν πως και τα δύο είναι δυνατά. Με την επιμέλεια του West, hits του Will.I.Am και τη στιχουργική συστηματικότητα του Common, το “Finding Forever” λακωνικό και στο ζουμί, παρέχει τα δυσεύρετα urban διαμάντια που δίνουν ελπίδα. Χωρίς να φοβηθεί το καλό pop. Κι έτσι έχουμε την Αγγλίδα Lily Allen να στέκει αγέρωχα δίπλα στο γιγαντιαίο φάντασμα της Nina Simone, κι ο Mr.West να βαράει με λούπες κι ορχήστρες στο πλευρό τους. Μ’έναν Common ν’αντλεί στιχουργική έμπνευση από κάθε πτυχή της common-sense πραγματικότητας, χωρίς να πρέπει να συντηρήσει το εγώ του με b(l)i(n)g υπερβολές. Γύρω του στο μουσικό στερέωμα λίγοι σύμμαχοι με κοινή θεματολογία, όπως οι Talib Kweli και Lupe Fiasco, με τον τελευταίο να συμπληρώνει τη λίστα των εξαιρέσεων – τυχαία απ’το Chicago – που ανακάλυψε ή στήριξε ο μεγάλος CEO του hip-hop… Mr. Jay-Z. Ο αυτονομαζόμενος αμερικάνος gangster, φρέσκος και στεγνός κάτω από την urban Umbrella.

Άραγε δίνει την περίληψη στην αστική αυτή ομπρέλα ο λυρικός του γκανγκστερισμός; Ή αποδεικνύει πως το εμπορικό και στιχουργικό ταλέντο είναι λιγοστά συσχετισμένα μεταξύ τους; Κι έτσι υπογράφει λυρικές προσωπικότητες απ’το Chicago για να σώσει το είδος, μα παραμένοντας ολόκληρο “business, man” κι όχι απλά “businessman”, όπως παραδέχεται ο ίδιος παλιότερα στο remix του “Diamonds From Sierra Leone” (του Kanye). Για τον ίδιο λόγο παίρνει τον αιώνιο εχθρό και ποιητή Nas στο πλευρό του. Και θα αποδειχτεί ο τελευταίος προφήτης ή πικραμένος απ’ την ήττα της τραγική ειρωνείας, ενώ οι Will.I.Ams και Timbos αυτού του κόσμου θα συνεχίσουν να “εξελίσσουν” το Pop-Hop;

(από άρθρο για το mad.tv)

21.05.08

Τώρα πώς ξεκίνησα να γράφω αυτό το ημερολόγιο;  Ή μήπως είναι μια αυτο-δισκο-βιογραφία;  Όπως κάθε φορά που γράφω – στίχους και μη – πρόκειται για μια ανάγκη έκφρασης ή κάθαρσης.  Και πάντα με περιτριγυρίζουν μουσικές συγκυρίες και ανεξιχνίαστες αύρες.  Παλιά κράταγα ένα προσωπικό ημερολόγιο.  Με βοηθούσε να βάζω το μυαλό μου σε τάξη.  Μετά προέκυψε ο Stereo Mike και δεν είχα χρόνο και για τους δύο.  Ήδη ζούσα δυο ζωές, ακαδημία και δισκογραφία, το διχασμό του Μιχάλη και του Mike, του καθηγητή και του μουσικού, του σάτυρου και του νομά, την τάση για οργάνωση και αρμονία, ενάντια στην ανάγκη για rock n’ roll.  Και δε μιλάω για το μουσικό είδος, μα για τον τρόπο ζωής.  Για hip-hop μουσικό οι ανάγκες μου παραήταν πάντα rock n’ roll.  Άλλη μια αντίφαση.  Όχι πως αυτές οι αντιφάσεις με κάνουν ιδιαίτερο – όλοι τις έχουν μέσα τους.  Ίσως το διαφορετικό σ’ αυτή την ιστορία να είναι η ανάγκη να πράξω πάνω σε αυτές.  Κάτι που όλοι λένε περνάει με τα χρόνια, ενώ πιάνω τον εαυτό μου να κυνηγάω ό,τι παλαβό νοιώθω πως πρέπει να εκφράσω.  Κι όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο.  Μια εφηβεία που δεν περνάει;  Ή ένα middle-life-crisis που θ’ αποφεύγω πάντα πρόωρα;

…Έτσι το χαοτικό ποτπουρί στο BBC1 παρέχει τη μουσική συγκυρία και την κατάλληλη αύρα για μια συνδυαστική απόπειρα προς ένα ημερολόγιο μουσικο-δισκογραφικών περιπετειών.  Punk, rock, metal κι electronica σε μια σύνθεση που δένει στο συνειρμικό μυαλό του DJ.  Αλλά και στα δικά μου αυτιά.  Ίσως έτσι δέσουν κι όλες οι παραπάνω εκφραστικές ανάγκες, με τη συνδυαστική γραφή που εμπνέεται από το ραδιοφωνικό soundtrack.  Ίσως άλλη μια εκφραστική ανάγκη να είναι η καταγραφή της περιπέτειας που λαβαίνει χώρα πίσω από τη σκηνή και τα φώτα της δημοσιότητας…

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ

Αυτό προσπαθήσαμε να αφηγηθούμε τρεις MCs, η Reggae Φιλαρμονική, ένα μέλος των Steel Pulse κι ένας μπασίστας (ο Colm O’Rourke) με το ομώνυμο κομμάτι.  Για κομμάτι που περιγράφει τα δρώμενα από το πρίσμα των παρασκηνίων, είναι ενδιαφέρον που “αναγνωρίστηκε” σε σεβαστό βαθμό από τα media.  Είναι πολύ διαφορετική η φαινομενική πορεία του μουσικού από το ιδρωμένο μονοπάτι που όντως περπάτησε για να φτάσει μια μέρα στα μάτια των θεατών και τ’ αυτιά των ακροατών.  Κι αυτοί έχουν κάθε δικαίωμα να είναι δύσπιστοι αρχικά και να περιγράφουν την εμφάνιση του ως από το πουθενά.  Γιατί μόνο ο ίδιος ξέρει τι πέρασε.  Όμως – με την εξαίρεση των κατασκευασμένων και πρόσκαιρων stars – σπάνια λείπει το υπόβαθρο της σκληρής δουλειάς απ’ όποιον τελικά τα κατάφερε σ’ αυτή την αμείλικτη και βρώμικη βιομηχανία.

“The music business is a cruel and shallow money trench, a long plastic hallway where thieves and pimps run free, and good men die like dogs. There’s also a negative side.” Hunter S. Thompson

Κι έτσι πάμε πίσω στο χρόνο για να βρούμε την αρχή αυτής της μουσικής ιστορίας…

Οι στίχοι του “Αναγνώριση”:

Stereo Mike:

Ανοίγει η αυλαία, προβολείς στη σκηνή
Τα φώτα όλα πάνω του, ο κόσμος κάτω σιωπή
Οι πρώτες νότες αντηχούν από την εισαγωγή
Και η μελωδία φαντάζει αιώνια, μια ολόκληρη ζωή
Σαν τη ζωή που πέρασε δωσμένος στη μουσική
Που τόσοι γύρω του αποκάλεσαν περιθωριακή
Μα μπρος στο κάλεσμα δεν είχε κι άλλη επιλογή
Γιατί το όραμα τον έκαιγε σα φλόγα ιερή
Αυτή τη σπίθα είχαν τα μάτια του από μικρό παιδί
Κι όποιος κοίταζε βαθιά το ‘χε αντιληφθεί
Ότι θ’ άφηνε σπίτι, πατρίδα και φίλους
για να ταξιδέψει σε τόπους ποικίλους
Να βρει την πορεία σε ξένα τοπία
και πάλι να έρθει σε μέρη οικεία
Και τώρα; Aντιμέτωπος με καίρια στιγμή
Ήρθε η ώρα, είναι έτοιμος για ν’ αναμετρηθεί
Η εισαγωγή φτάνει στο τέλος της και μπαίνει στη στροφή
με το μικρόφωνο σαν όπλο για να αναγνωριστεί

REFRAIN:

Όταν τα φώτα ανάψουν, ίσως τα πάντα αλλάξουν
Μπορεί από το τίποτα και να τον ανεβάσουν
Στο βάθρο που για ήρωες συχνά κατασκευάζουν
Ίσως τον δοκιμάζουν (ίσως)
Όταν τα φώτα ανάψουν, ίσως τα πάντα αλλάξουν
Μπορεί από το τίποτα και να τον ανεβάσουν
Στο βάθρο που για ήρωες συχνά κατασκευάζουν
Όλα τον δοκιμάζουν, όλα τον δοκιμάζουν

Μοίχος24:

Και αρχίζει το κουπλέ όπως δεν το άρχισε ποτέ
και βλέπει πάλι τη ζωή του να περνά καρέ-καρέ
από μπροστά του, και στο κοινό βλέπει την κοπελιά του
που κάποτε αρνήθηκε τον πρώτο έρωτα του
Για τα γαλάζια μάτια της δεν ήταν αρκετός
δεν ήτανε δημοφιλής, δεν ήταν αρκετά γνωστός
Όμως πέρασε ο καιρός και τον θυμήθηκε ξανά
Τώρα πάνω στην σκηνή, με τα μικρόφωνα ανοιχτά
Βάζει φωτιά στο κοινό, προκαλεί πανικό
Βγάζει μίσος, θυμό, πάθος αληθινό
Κάθε σκέψη κενή, κάθε ανάσα ροή
κάθε αναπνόη βγάζει ρίμα καυτή
Και οργώνει-πωρώνει-σαρώνει, το κοινό αναστατώνει
Κλείνει στόματα, βουλώνει, όλο το πλήθος ξεσηκώνει
Την απόρριψη σκοτώνει, είχε πια επιβληθεί
Είχε έρθει η στιγμή για την αναγνώριση

REFRAIN

Λάγνης:

Ανεβαίνει στην σκηνή και το κοινό παραληρεί
γνώρισε την αποθέωση και την αποδοχή
Με την εντύπωση ότι όλοι οι κόποι του έχουν ανταμειφθεί
ο χρόνος πάνω απ’ το λευκό με μπλε γραμμές χαρτί
Τα φράγκα που είχε στερηθεί από χαρτζιλίκι και μισθό
σε μια μίζερη δουλεία με ηλίθιο αφεντικό
που στο μυαλό του είχε χαράξει μία στιγμή
όταν τον χαστούκησε μπροστά σε τρίτους δίχως αφορμή
Όμως έπρεπε το studio κάπως να πληρωθεί
τ’ όφειλε στον εαυτό του να αναγνωριστεί
Αυτά θυμόταν, σκεφτόταν και εκνευριζόταν
καθώς απ’ τη σκηνή στο κοινό κατευθυνόταν
Μα όταν τον αγκάλιασαν, συνειδητοποίησε
ότι θα τον λατρεύανε όσο δεν τους ξενέρωνε
και όταν θα ξημέρωνε κανένας απ’ αυτούς
δε θα ‘μενε κοντά του για τους δύσκολους καιρούς
Κι όλες αυτές οι γκόμενες φτιαγμένες για πορνείο
δεν έβλεπαν τον άνθρωπο πίσω απ’ το προσωπείο
Τα μάτια του αφήσανε δακρύ στο πρόσωπό του
Η αναγνώριση ήτανε μονάχα στο μυαλό του

REFRAIN

ΤΟ SOUNDTRACK ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Η Πόλις.  Το ωδείο της γενιάς μας.

Πώς να μη διαλέξουμε ρυθμό και λόγo;  Πώς να μη διαλέξουμε θόρυβο και χάος;  Άκου την Αθήνα – λόγια και φωνές που μάχονται με κίνηση, έργα, μηχανήματα.  Ταχύτητα, συγκέντρωση, σκέψη που παλεύει να μη χάσει τον ειρμό της από τους εξωγενείς παράγοντες.  Μονόλογος μες στην αποξένωση.  Χίλια ερεθίσματα, χίλια χρώματα, χίλιοι ήχοι που ανά πάσα στιγμή απαιτούν την προσοχή μας.  Από ένα σύστημα που πασχίζει για τάξη, μα γεννάει χάος.  

Άκου το Λονδίνο, άκου το Ζάγκρεμπ – παρόμοιο soundtrack, μα πιο συχνή βροχή.  Άκου κάθε πρωτεύουσα, κάθε μεγάλη πόλη.  Έχουν τη δικιά τους μουσική.  Ρυθμικά μοτίβα δίχως μελωδία.  Τυχαία γεγονότα.  Κόσμος.  Θόρυβος.

Η Πόλις!  Γκρίζα και μεγάλη, δέος και σκοτάδι.  Μα ταυτόχρονα πηγή έμπνευσης:  Βιομηχανικά τοπία που έγιναν ο νέος μας ορίζοντας.

Βιομηχανικοί ήχοι που έγιναν η νέα μας μουσική παλέτα.

Γκρίζες αφηγήσεις που έγιναν η νέα μας ποίηση.

Πώς να μη διαλέξουμε ρυθμό και λόγo;  Πώς να μη διαλέξουμε θόρυβο και χάος;  Πασχίζουμε να ακουστούμε μέσα από την ένταση, να σπάσουμε τη ρουτίνα με δημιουργικότητα, να οργανώσουμε το χάος με ιδέες.  Τα αυτιά μας, θύματα της αστικής βίας – έτσι μεγαλώσαμε, έτσι μάθαμε.  Ποιός μας κρίνει που προδώσαμε τη μελωδία;  Η μελωδία πρόδωσε εμάς!  Ανήκει σε μια άλλη εποχή, με γραφικά τοπία, ήπιους ρυθμούς και ησυχία – τότε που μπορούσε ακόμα ν’ ακουστεί.  Τώρα δεν αποτελεί παρά μόνο μια ρομαντική σκιά, ένα οπισθοδρομικό φάντασμα, που στοιχειώνει τα ασπρόμαυρα τραγούδια μας για να τους δώσει – που και που – λίγο χρώμα.  Μια διαφοροποίηση που κάνει ακόμα πιο σκληρό τον ηχητικό περίγυρο.  Μια μεταφορά στο παρελθόν.  Ή, μήπως – μια καταπιεσμένη – βιολογική ανάγκη για εναρμόνιση;

Όπως και να ‘χει, το δικό μας soundtrack, έντονο κι επαναλαμβανόμενο μοτίβο.  Ο διάλογος της ταινίας μας;  Φωνή που μάχεται να ακουστεί, να ξεχωρίσει μέσα από το θόρυβο:  Οργισμένη κραυγή πάνω σε εφτάχορδη Nu-metal κιθάρα. Καυστική ρίμα πάνω σε τετράμετρo Hip-hop δείγμα. Ίχνος κουβέντας πάνω σε Electro-house φιλτράρισμα. Punk, Industrial και Glitch-hop απόπειρες να οργανώσουμε το χάος. Και αναπάντεχα… μια σπάνια μελωδία στο ρεφρέν – μια μελαγχολική γέφυρα με το παρελθόν.

Περίεργο που η φωτογραφία απελευθέρωσε τη ζωγραφική από την ανάγκη για ρεαλισμό, ενώ η ηχογράφηση απελευθέρωσε τη μουσική από την ανάγκη της να παραμείνει αφηρημένη.  Το τοπίο άλλαξε.  Κι εμείς διαλέξαμε ρυθμό, θόρυβο και λόγια για να δαμάσουμε το χάος.  Για να αφηγηθούμε τη δική μας ιστορία.

(από άρθρο για την Athens Voice, 17.11.09)

Ποτέ βέβαια ο σκοπός δεν ήταν τα χρήματα…  Μουσική, μουσική, μουσική.  Όμορφα τραγούδια, μαγικοί στίχοι, μυστήριες μελωδίες.  Νέος ήχος, καινοτομία, επιτυχία.  Αναγνώριση.  Έμπνευση.  Εξέλιξη.  Δημιουργία.  Έκφραση.

Μα δίνεις μάχες σα μουσικός, κάνεις θυσίες.  Και ποιος δεν κάνει θα μου πεις.  Μα δίνεις μάχες για ένα όνειρο που δεν ορίζεται, για κάτι μη χειροπιαστό, αόριστο και υποκειμενικό.  Εξηγείς τί είναι αυτό που θέλεις, τί είναι αυτό που ψάχνεις, κι όλοι σου λένε να κάνεις κάτι “με ψωμί”.

Είσαι λογικός άνθρωπος και το κατανοείς, μα το βρίσκεις ταυτόχρονα τόσο πεζό.  Και κάτι μέσα σου σου λέει πως μπορείς να καταφέρεις και τα δυο.  Να παίξεις με τους κανόνες του παιχνιδιού και να επιζήσεις.  Μα να μην πουλήσεις το Όνειρο.  Ακόμα καλύτερα, να φτάσεις εκεί που το Όνειρο γίνει η επιβίωσή σου και η εκδίκησή σου στους ‘πεζούς’.  Μα πάνω απ΄ όλα, να φτάσεις να ζεις μέσα στο στοιχείο σου, σαν το ψάρι μέσα στο νερό, κι όχι να παίρνεις κλεφτές αναπνοές από το οξυγόνο σου σε δανεισμένο χρόνο.

Μέχρι τότε όμως φτάνεις στα όρια σου.  Δοκιμάζεσαι.  Περπατάς το τεντωμένο σχοινί ανάμεσα σε πρακτικές ανάγκες και αυτά που απαιτεί η Έκφραση.  Ισορροπία σου η λογική απ’ τη μια και η δημιουργική φλόγα από την άλλη.  Και συχνά πρέπει ν’ αγνοείς τη λογική, για να δημιουργήσεις.  Ξενύχτια στο πιάνο, στο χαρτί, ενώ δουλεύεις το πρωί.  Όργανα και μηχανήματα, ενώ είσαι μείον στο ταμείο.  Άλλο ένα ταξίδι για συναυλία χωρίς έσοδα.  Άλλη μια σύνθεση για δίσκο χωρίς βέβαιη κυκλοφορία.

Κι ενώ τα δάκρυα σε κρατάνε ξύπνιο κι ο βραδυνός σου καφές έγινε κρύο πρωινό, στέλνεις το νέο σου τραγούδι στο inbox κάποιου ‘στελέχους’ και πας στην πρωινή σου δουλειά, μόνο και μόνο για ν’ ακούσεις τη μη ενθουσιώδη αντίδραση ενός ημιμαθή εταιρειακού το μεσημέρι στο διάλειμμά σου.  Και για κάποιο λόγο, μετά την απογοήτευση κι ένα γρήγορο ύπνο, ξενυχτάς ξανά για να υπερβείς μουσικά ακόμα κι αυτή τη γνώμη που δε σέβεσαι.

Μια μέρα κάποιος σε παραδέχεται, την επόμενη κάποιος αναζητάει τη δουλειά σου.  Ύστερα ένας fan σε παινεύει, ένας συνεργάτης συγκινείται με κάτι που έγραψες.  Όχι, δεν ξυπνάς μια μέρα και το Όνειρο έχει γίνει πραγματικότητα.  Ξυπνάς μια μέρα και συνειδητοποιείς πως βρίσκεσαι μέσα στο Όνειρο.  Πως η παράλογη επιμονή σου σ’ έκανε να εκμεταλλευτείς τις όποιες συγκυρίες σου προέκυψαν και το άθροισμά τους κάποια στιγμή έγινε το Όνειρο.

Πρέπει να σταματήσεις και να το σκεφτείς.  Να το δεις απ’ το πρίσμα κάποιου άλλου, ενός παρατηρητή.  “Απίστευτα πράγματα βιώνεις” σου λένε μια μέρα.  Και λες… αλήθεια.  Πότε έγιναν όλα αυτά.  Πότε έγειρε η ζυγαριά προς το όνειρο… προς τη μεριά μου;

Το ξεχνάς στις επόμενες μάχες.  Γιατί αυτές συνεχίζονται.  Το όνειρο δεν είναι κάτι στο οποίο φτάνεις.  Είναι κι αυτό πορεία.  Είναι κάτι που συνεχίζεται.  Είναι κι αυτό αγώνας.  Μα είναι αγώνας στο στοιχείο σου.  Αρκεί να θυμάσαι το στοιχείο σου και τα μέσα που σου παρέχει να μη γίνουν σκοπός.  Η επιτυχία είναι αποτέλεσμα της ανάγκης…  Της ανάγκης για έκφραση, για δημουργία.  Αυτή σου έδωσε την παράλογη επιμονή, όταν όλα σου έλεγαν να σταματήσεις, να τα παρατήσεις.  Και τώρα γεύεσαι κάποιος καρπούς κι αποκτάς περισσότερα μέσα.

Αυτά δεν πρέπει όμως να γίνουν άνεση.  Πρέπει να μείνουν απλά τρόποι, μέσα, οχήματα προς το σκοπό.  Να συντηρήσουν την επιμονή.  Να δώσουν μόνο μια σύντομη επιβεβαίωση, ικανή να τονώσει την αυτοπεποίθησή σου, αυτήν που τόσο είχες ανάγκη όταν ένοιωθες τρελός για την παράλογη επιμονή σου.  Μα μέχρι εκεί…  Δεν μπορείς να επαναπαυτείς, δεν μπορείς να επαναληφθείς.  Αποκτάς απλά, μέσα για να εξελιχθείς, για να φτάσεις την έκφραση, τον ήχο, την υλοποίηση της ιδέας, όσο πιο μακριά μπορείς με τις δυνατότητες που τώρα έχεις.  Κι αυτό σε ανελίσσει στη μετέπειτα έκδοση του εαυτού σου.

Mo’ Money η πρώτη εταιρεία με την οποία υπέγραψα συμβόλαιο, η ανεξάρτητη αγγλική που αργότερα χρεοκώπησε.  No money στην ουσία και κάπως συνέχισα με την Εξέλιξη, με μια παράλογη επιμονή που προσέλκυε όλο και πιο ικανούς συνεργάτες, συμμάχους στο όνειρο.

Μια εισαγωγή χωρίς προφητεία, μόνο ένα όραμα.  Η ιστορία αυτή γράφεται με κάθε στίχο, ήχο, χαρά, απογοήτευση, αναγνώριση, πρόοδο, ανακάλυψη, αποδοχή, αποδοκιμασία, νότα και λέξη.